کتاب تاریخ یهود، آیین یهود

«تاریخ یهود، آیین یهود(سابقه سه هزار ساله)» اثری ساختارشکن به قلم اسرائیل شاهاک، استاد فقید دانشگاه عبری اورشلیم و رئیس پیشین اتحادیه حقوق بشر اسرائیل است که با شجاعتی اخلاقی و تکیه بر متون تلمودی و فقه ربانی، پرده از سازوکارهای نهادینه‌شده تعصب و پیوند کهن الهیات ارتدوکس با رفتار سیاسی معاصر صهیونیسم برمی‌دارد. اهمیت این کتاب در جایگاه ویژه مولف آن نهفته است؛ شاهاک خود از بازماندگان لهستانی‌تبار اردوگاه کار اجباری برگن-بلسن در جنگ جهانی دوم بود که پس از مهاجرت به فلسطین، سپری کردن سالیان دراز در بطن جامعه اسرائیل و تسلط کامل بر زبان عبری، در مقام یک انسان‌گرا و ناظر آگاه درونی، دست به یررسی بدون تعارف جزمیات مذهبی زد. کتاب با پیشگفتاری صریح از گور ویدال، نویسنده برجسته آمریکایی، همراه شده که به نقد لابی‌گری‌های پردامنه، دستکاری افکار عمومی و انحراف نخبگان فکری در توجیه سیاست‌های توسعه‌طلبانه می‌پردازد و زمینه را برای ورود به این واکاوی پرچالش مهیا می‌سازد.
نویسنده با طرح مفهوم «مدینه فاضله بسته»، نشان می‌دهد که چگونه ایدئولوژی حاکم بر ساختار قدرت در تل‌آویو، متأثر از تلقی فقهی «سرزمین بازخرید شده»، به تداوم اشغالگری، نفی حقوق زیستی فلسطینیان و تحکیم نظامی شبه‌آپارتاید انجامیده است. از نگاه شاهاک، خشونت‌ها و تبعیض‌های معاصر را نمی‌توان صرفا در قالب ناسیونالیسم سکولار یا مقتضیات امنیتی تحلیل کرد، بلکه خاستگاه بنیادین آن در شریعت هلاخا، ساختار تلمود و فتاوای جزمی نهفته است که در گذر سده‌ها، غیریهودیان را در جایگاهی فرودست نشانده‌اند. مولف طی فصول کتاب، ضمن تشریح زبان‌بازی‌ها، ترفندهای تفسیری و کلاه‌های شرعی، احکام تبعیض‌آمیز تاریخی پیرامون مالکیت، خون، مجازات‌ها، حرمت‌شکنی شنبه به قصد نجات جان غیرهم‌کیش و نگرش انحصارگرایانه به مسیحیت و اسلام را مستند می‌سازد؛ گزاره‌هایی که دهه‌ها با زبانی دوگانه از چشم محافل علمی غرب پنهان نگاه داشته می‌شد. وی با بازخوانی پیشینه زیست یهودیان در تمدن اسلامی، لهستان و اروپای غربی، توضیح می‌دهد که چگونه استبداد درونی خاخام‌ها مانع از شکل‌گیری تفاهم انسانی شد و سرانجام این تلقی ارتدوکس، به شالوده هویتی دولتی مدرن بدل گشت.
رویکرد مستند شاهاک، کتاب را از یک بیانیه سیاسی مقطعی فراتر می‌برد و آن را به دعوتی برای جراحی ساختارهای فکری و رهایی از بنیادگرایی‌های قبیله‌ای تبدیل می‌کند. در نهایت کتاب «تاریخ یهود، آیین یهود(سابقه سه هزار ساله)» کتابی تفکربرانگیز در حوزه تاریخ ادیان و تبارشناسی صهیونیسم به شمار می‌رود که با شالوده‌شکنی تعصبات دیرپا، ضرورت سنجش نقادانه متون را در مسیر پاسداری از کرامت جهان‌شمول انسانی یادآور می‌شود.