کتاب ما چگونه ما شدیم؟

کتاب به شدت ضعف تاریخی داره شاید پرسش مهمی باشه اما این کتاب نتونسته به بسیاری از مسائل پاسخبده بهتر بود نویسنده از یک منظر به این مسئله می‌پرداخت

بخش اول: طرح سؤالِ «ما چگونه ، ما شدیم؟» از جنبهٔ تاریخی و اجتماعی تا اندازهٔ زیادی بدیع و قابل واکاوی است. از این بابت جا دارد به طراحِ سؤال ، دستمریزاد گفت. اما پاسخِ جامع و مانع به این پرسش ، چندان کارِ ساده ای نیست. همانطور که شخصیتِ یک انسان بر اثر عواملِ متعددِ بیرونی(محیطی) و درونی(ذاتی) بصورتی درهم تنیده و پیچیده شکل می‌گیرد و به سادگی نمی‌توان چگونگیِ ساخته شدنِ شخصیت یک انسان را تجزیه و تحلیل کرد ، به طریق اولی و بسیار پیچیده‌تر ، شخصیتِ اجتماعیِ یک ملت را نمی‌توان به سادگی مورد کنکاش قرار داد زیرا عواملِ بسیار متنوع و متکثری در شکل‌گیریِ آن نقش دارند. به همین خاطر ریشه یابیِ عللِ عقب ماندگی در جامعه ای مانند ایران چندان کارِ ساده ای نیست اما می‌توان تا اندازه‌ای به اصلی‌ترین عواملِ دخیل در عقب ماندگیِ جامعهٔ ایران اشاره کرد. نویسنده در این کتاب ، تزِ «استعمار ـ عامل ـ عقب ماندگی» را که از سوی دو گروهِ غرب ستیز ـ یکی طرفدار ایدئولوژی چپ مارکسیستی و دیگری جریانات تندرو اسلامی ـ تبلیغ می‌شود را به درستی رد کرده است و اذعان می‌دارد که: «قبل از آنکه استعمار واردِ سرزمین ایران شود ، استعمار علتِ عقب ماندگیِ ایران نبود بلکه معلولِ آن بود. یعنی اگر ما ضعیف و عقب مانده نمی‌بودیم ، استعمار هم نمی‌توانست به کشورمان راه یابد.»

بخش دوم: بنابراین نویسنده در طول کتاب به دنبال عوامل دیگری از جمله شرایط جغرافیایی و نیمه خشک بودن سرزمینی و کم بارشی در فلات ایران بوده که باعث عدم شهرنشینی و در نتیجه صحراگردی و چادرنشینی شده است. همچنین تمرکز مطلقِ قدرتِ سیاسی در دستِ حکومت‌ها و در نهایت خاموشیِ چراغِ علم را از دلایل اصلی عقب ماندگی در ایران دانسته است. همانطور که گفته شد ممکن است این دلایل نیز در شکل‌گیریِ شخصیتِ اجتماعیِ ایرانیان و درنتیجه عقب ماندگیِ ایران نقش داشته باشند اما نمی‌توان آنها را دلایلِ اصلی و محوریِ توسعه نیافتگیِ کشور دانست. چنانچه بخواهیم به مهم‌ترین دلیلِ عقب ماندگیِ ایران پی ببریم ، نیازی به برگشت به سال‌های خیلی دور ، مثلاً حملهٔ اعراب یا هجوم مغولان به این سرزمین نیست ، کافی است تاریخِ ایران را ظرف ۲۰۰ سال گذشته و از اوایل دورهٔ قاجار بررسی نماییم. در این بازهٔ زمانی یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های تاریخی ایران ، بر اثرِ تهییجِ احساسات مذهبی و با صدور فتوای جهاد از سوی علمای اسلام بر علیهِ کفار ، رقم خورد که موجب جنگ‌های نابرابرِ ایران و روس و در نهایت انعقاد عهدنامه‌های گلستان و ترکمنچای و جدا شدن بیش از یک سوم از خاک وطن گردید. همچنین برای درکِ بیشترِ موضوع ، کافی است در پیِ پاسخ به برخی سوالات تاریخی از جمله موارد زیر باشیم: ـ با شروع نهضت مشروطیت ، ایران اولین کشور در خاورمیانه بود که گام در مسیر حاکمیت قانون و برقراری دموکراسی برداشت. چه عواملی باعث شکست نهضت مشروطیت شد؟! ـ پس از روی کار آمدن رضاشاه و شروعِ اصلاحات چشمگیر در جهت مدرنیته و تجدد ، چه گروهی بیشترین مخالفت را با اصلاحات به عمل آورد؟! ـ اقدامات انجام‌شده در مسیر توسعه و پیشرفت در زمان محمدرضاشاه ، بیشتر توسط چه کسانی مورد مخالفت قرار می‌گرفت؟! پاسخِ درست و منصفانه به این پرسشها تا اندازهٔ زیادی منجر به روشن شدن علل اصلی عقب ماندگی ایران خواهد شد.

پاسخ هایی که به اندازه سوالات جذاب نیست کتاب رو به تازگی تموم کردم. اول نکات مثبت رو میگم: ۱. نثر نویسنده بسیار ساده و روانه. به طوری که حتی یه دانش آموز دبیرستانی هم می‌تونه بخونتش ۲. سوالاتی که توسط نویسنده طرح شده، در نوع خودش، برای اولین بار طرح شده. یعنی دلیل اینکه ما از لحاظ توسعه یافتگی، در طی چند قرن اخیر عقب افتادیم ۳. دیدگاهی که نویسنده در پاسخ به این سوال اصلی داره، غیر جانبدارانه است و به دیدگاه‌های مرسوم چپ و راست شباهت نداره. از این جهت هم جالبه اما ایرادات: ۱. تعداد منابع ارجاع شده، به شدت کم هستش! شاید عجیب باشه اما کتابی با این حجم، حدودا ۳۴ منبع فارسی و ۱۶ منبع انگلیسی داره! این تعداد منابع برای یه مقاله دانشگاهی یا یه کتاب ۱۰۰ صفحه ای شاید مناسب باشه اما برای کتابی که به چنین موضوع مهم و حساسی پرداخته، اصلا کافی نیست! نویسنده خیلی جاها نظر خودش رو گفته بدون اینکه ارجاع بده به منبع خاصی ۲. نویسنده نظرات عده ای از متفکرین رو نقد کرده بدون اینکه حرف متفکران بزرگ اون حوزه رو عینا ذکر کنه. مثلا متفکران چپ و طیف راست اسلامی رو نقد کرده اما نیومده بگه این حرف این متفکران از فلان کتاب و فلان منبع هستش. این شیوه نقد درست نیست ۳. باز علمی کتاب در یک سری جاها پایینه! در بخش‌های تاریخی، تحلیل خوبی صورت نگرفته و یه سری جاها، مباحث به نحو کلی تحلیل شده که خب خیلی جالب نیست با این وجود، به عنوان یک کتاب پایه و ساده، پیشنهاد میشه در کنارش میتونید کتاب استبداد شرقی و خاستگاه‌های ژئوپولیتیک سرمایه داری رو بخونید که بسیار کتاب‌های ارزنده ای هستند

کتاب‌های این نویسنده را پیشنهاد نمی‌کنم.

استعمار، علت عقب ماندگی ایران نیست، بلکه معلول آن است؛ به این معنی که عقب ماندگی ایران باعث شده است که استعمار به سمت آن هجوم بیاورد و بتواند در آن نفوذ کند نکته جالبی بود اما جناب زیباکلام لطفا دست بردارید از اظهارنظر درباره موضوعاتی که تخصص اصلی تون نیست و دست بردارید از تحلیل هایی که دشمن ایران رو سفیدشویی میکنه.اینطوری احترام تون محفوظ میمونه،تا الان چند نفر توی مناظره‌ها و جاهای دیگر جواب شما رو دادن؟!

به نظرم کتب زیباکلام برای عوام مناسب هستند. به هرحال اشنایی طرز نگاه و خوانشی که ایشان نسبت به تاریخ دارند (فارغ از دقت تخصصی کتاب) برای عوامی که در مدرسه و رسانه خوانش ایدئولوژیک از تاریخ به خوردشان داده شد حائز اهمیت هست.

مهم نیست که زیباکلام رو دوست دارید یا ازش بدتون میاد، این کتاب، کتاب خوبیه و ارزش مطالعه رو داره

متاسفانه ما ایانی‌ها زود قضاوت می‌کنیم به دلیل لسنکه خودمان را عقل کل می‌دانیم برای قضاوت باید پیش فرض را کنار گذاشت و قضاوت کرد و به طور کلی ما هفراد تنبلی هستیم و به جای اینکه به دنبال علت‌ها بگردیم و درصدد رفع موانع بگردیم همه چیز را به گردن عوامل خارجی می‌اندازیم و به قول جلال ال احمد خلاص

یکی از بهترین کتاب‌های که خوندم

زیباکلام توو این کتاب به جای این که مثل خیلی‌های دیگه صرفا برون‌افکنی کنه و علت توسعه‌نیافتگی کشور در قرن‌های گذشته رو گردن خارجی‌ها بندازه، با استناد بر معتبرترین منابع تاریخی ِ خارجی و ایرانی نشون داده که مشکلات ایران در اون دوران اتفاقا ریشه در داخل کشور داشته. اون به هیچ‌عنوان منکر خرابکاری‌ها، ظلم ِدولت‌های بیگانه و عوامل خارجی نیست و جای‌جای کتابش هم به کارشکنی و جنایات اونا (خصوصا در دوره‌ی قاجار) اشاره کرده. ولی با تکیه بر تاریخ ِمستند، نشون داده که ایران پیش از ورود استعمار و عوامل دست‌نشانده هم توسعه‌نیافته و عقب‌افتاده بوده (یعنی سال‌های پیش از قرن نوزدهم). به زبان ساده‌تر بر عکس کثیری از افراد که ''عدم توسعه'' رو معلول ''استعمار'' می‌دونن، زیباکلام استعمار رو معلول عدم توسعه میدونه. و نتیجه‌گیری میکنه: [[ اگر ایران در اون دوران عقب‌افتاده و توسعه‌نیافته نبود، قدرت‌های خارجی نظیر پرتغال، انگلیس، روسیه تزاری و آمریکا اصلا توان و جرات استعمار کشور رو هم پیدا نمیکردن! پس شاید بد نباشه یک بار هم که شده به جای جستجوی علل عقب‌افتادگی کشور در خارج، این علل رو در درون جستجو کنیم. ]] به شخصه رد یا تایید این فرضیه رو میذارم بر عهده‌ی عزیزانی که علوم‌سیاسی، جامعه‌شناسی و تاریخ سیاسی خوندن. اما پُر واضحه که این کتاب قطعا ارزش مطالعه رو نه یک بار، بلکه چندین بار هم داره...

220 هزار تومان برای 480 صفحه کتاب با جلد شومیز و از همه بدتر برای زیبا کلام ؟!

اگر راستشو بخواهید با دیدگاه منفی امدم سراغ کتاب و خب یجورایی از دکتر زیبا کلام خیلی دیدگاه مثبتی هم نداشتم ولی همین که شروع به خوندن کردم اینقدر برام جالب بود که تا چند ساعت نمیتونستم چشمم را از روی متن بردارم یا بعضی وقتا که به جمله ای میرسیدم انقدر ان جمله منو به هیجان میارود که مجبور میشدم از جام بلند شوم و چند دقیقه فقط داخل اتاقم از اینطرف به اونطرف بروم و اینقدر راه میرفتم تا کمی آرام شوم و بعد دباره شروع به خواندن میکردم

کتاب بسیار جالبی بود. تنها مشکلی که با کتاب داشتم، اطاله کلام بود. یعنی بسیاری از مفهومها یا پرسشها و بحثها، به دفعات متعدد و با جمله بندی متفاوت در کتاب تکرار شده اند. به نظرم یک ویراستار ادبی حرفه ای به راحتی می‌تواند حدود یک چهارم متن را حذف کند بدون اینکه هیچ خدشه ای به مفهوم و متن وارد شود.

ما چگونه ما شدیم ؟شما چگونه شما شدید ؟ آنها چگونه آنها شدند ؟ بععع

ما چگونه ما شدیم ؟! چه حرف‌ها ؟ انگار قبلأ شما بودیم حالا ما شدیم ؟! بعع

کسی پی دی اف رایگانشو نداره؟

یک کتاب فوق العاده که باید خوانده شود. عالی بود

بزار من بگم دلیل عقب موندگی ما ایرانیا کسانی مثل زیبا کلام هستن! این نوع تفکر غرب پرست غرب زده که همش چشمش به غربه...

قبول کنیم یا نه ، صادق زیبا کلام دین بزرگی بر گردن من و امثال من دارد ، زیرا که با این کتابش دریچه ای برای ورود به مبحث عقب ماندگی شرق در برابر غرب به خصوص ایران باز کرده و آدم را مشتاق به مطالعه بیشتر در این موضوع میکند .