کتاب زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی

کتاب «زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی» شامل دو رساله‌ی کوتاه فلسفی از سنکا (لوکیوس آنایوس سنکا)، فیلسوف رواقی روم باستان، است که هرچند جدا نوشته‌اند، اما حول موضوع نسبتا مشابهی می‌چرخند: «زندگانی خوب چگونه زندگانی‌ای است؟» رساله‌ی نخست، «زندگی در بهروزی»، در قالب گفت‌وگو با مخاطبی خیالی (خطاب به برادر سنکا، گالیون) نوشته شده و به پرسش «بهروزی چیست؟» می‌پردازد. سنکا توضیح می‌دهد که همه در پی بهروزی‌اند، اما کمتر کسی می‌داند دقیقا در پی چه چیزی است. او مسیر فلسفه‌ی رواقی را ترسیم می‌کند: بهروزی واقعی نه در لذت، نه در ثروت و نه در بازی شانس و تصادف نهفته است، بلکه صرفا در فضیلت و از طریق عقل یافت می‌شود. در بخشی مهمی از رساله، سنکا به نقد دیدگاه اپیکوری می‌پردازد که لذت را هم‌ارز نیکبختی می‌داند؛ او ضمن ادای احترام به اپیکور، تأکید می‌کند که فضیلت و لذت نمی‌توانند در «خیر برین» با هم همنشین شوند. انسان فرزانه، از نگاه سنکا، کسی است که ثروت و تصادفات روزگار نه او را بالا می‌برند و نه فرومی‌کوبند، چون تنها خیر و شر واقعی برایش، نیکی یا بدی روح خودش است. رساله‌ی دوم، «کوتاهی زندگی»، اثری کوتاه‌تر است. سنکا در اینجا اینگونه آغاز می‌کند که زندگی کوتاه نیست، بلکه این ما هستیم که آن را هدر می‌دهیم. سنکا این رساله را خطاب به پائولینوس، پدرزنش، می‌نویسد و استدلال می‌کند که عمر انسان، اگر درست صرف شود، برای انجام بزرگ‌ترین کارها کافی است. مشکل از جای دیگری می‌آید. آدم‌ها وقت خود را در سرگرمی‌های بیهوده، جاه‌طلبی، خشم، حسادت و تعقیب ثروت و شهرت تلف می‌کنند و از پرداختن به خودشان غافل می‌مانند. سنکا به‌ویژه کسانی را که غرق در مشغله‌های کاری یا اداره‌ی ثروتشان‌اند مورد انتقاد قرار می‌دهد؛ از نگاه او، این افراد در واقع برده‌ی زندگی خویش‌اند، نه صاحب آن. این دو رساله با ترجمه‌ی دکتر میرجلال‌الدین کزّازی و به همت انتشارات معین در اختیار خوانندگان فارسی‌زبان قرار گرفته است.